Thôi để bạn khỏi mất thời gian tôi xin mô tả cách làm một cái móm.Ta phải chọn một tàu lá cọ loại nhỏ chứ thứ lá to để lợp nhà không làm được vì quá cỡ và cứng không uốn được.Thứ lá làm móm ở cây cọ còn thấp nhỏ.Tùy bạn định làm móm đựng gì,to cỡ nào thì lựa lá vừa tầm.Thường thì chọn lá to cỡ cái nia sảy gạo,lá mỏng,cuống dài,lá bánh tẻ không già không non là được.Bạn hãy dùng 1 hay 2 đầu gối cuả mình làm khuôn tùy theo cỡ móm bạn định làm to chứng nào.Đặt tàu lá cọ xuống chỗ đất bằng phẳng,bạn quỳ đầu gối xuống khoảng giữa tàu lá.Hai tay thu dần các mép lá tạo thành vòm trên hai đầu gối cho đến khi toàn bộ các mép lá gặp nhau bạn xoắn lại thành một cái nút.Tiếp theo bạn bẻ gập cái cuống lá để làm quai xách.Phần đầu cuống bạn vót mỏng thành một cái lạt để buộc giữa nút lá đã tạo ra.Như thế bạn đã có 1 cái móm rồi đấy.Nó có đẹp hạy không còn tùy thuộc vào kỹ năng của người làm.Nó đựng được sắn,khoai,măng ...và bất cứ thứ gì cho được vào giỏ.Phần quai dành cho bạn xách hoặc đeo hoặc gánh nều như bạn có 2 chiếc móm.Người quê tôi mang móm lên nương đào sắn,lấy măng,nhặt trám...rồi mang phân gio ra đồng,lên nương..Nghĩa là bạn với những người lam lũ.Tôi yêu cái móm như yêu những người lao khổ,chân chất quê tôi.Chỉ có trung du mới là đất của cọ.Cây cọ là cây lưu niên,trồng một lần có thể thu hoạch nhiều năm.Chủ yếu là lấy lá.Câu cọ mỗi tháng chỉ ra một lá.Lá thật non có thể làm nón,lá già mới chặt về lợp nhà hoặc bó thành từng bó 50 tàu chở theo bè tre nứa về bán cho người dưới xuôi.Từ xưa,làng tôi có ông cụ Cả Du là trùm phường khai thác và buôn lá cọ.Cụ người Hà Đông lên đây hành nghề và định cư luôn tại quê tôi.Cả cuộc đời cụ gắn bó với cây cọ xứ này.Ở trên cây lá cọ hình hơi tròn,màu xanh,xòe ra trông gần gióng như mặt trời cso nhiều tia sáng tỏa ra xung quanh.Vì thế mà có người ví như mặt trời xanh.Mỗi tàu lá cọ có cuống dài.Khi thu hoạch lá,người ta chặt cả cuống rơi xuống đất.Người dưới đát chặt riêng ra gọi là de cọ.Nó được róc hết gai,lột mỏng lấy phần cật đem phơi nắng khô để làm mành cọ.Khi làm mành người ta chẻ nhỏ,chuốt thật trơn bóng,bện thành mành treo hoặc trải giường nằm rất mát.Nhưng năm 1970 ,mành cọ được mang đi xuất khẩu thu ngoại tệ.Quê tôi tấp nập thuyền thoi trên sông Thao chở,ga tàu hàng chở mành cọ về xuôi.Cha tôi khi ấy ở đội khai thác cọ đem mành cọ về nhà phơi phóng rồi mang ra bến sông và ga tàu bán.Vai tôi đã hằn những vết nan cọ cứa vào khi mang vác chúng.Nay,phong trào ngói hóa,bê tông hóa lên aco,nhà nhà xây lợp ngói,đổ mái bằng.Lá cọ không để lợp nhà nữa mà cây cọ cũng thưa dần nhường chỗ cho cây công nghiệp giấy.Hình bóng lá cọ vẫn che đầu làm mặt trời xanh cho tuổi thơ đi học.